Slachthuis vijf – Kurt Vonnegut

Billy Pilgrim heeft de hel van WOII overleefd en bouwt een huisje-tuintje-boompje leven op in Amerika. De lezer leert gaandeweg meer over een rare kronkel in zijn hersens: hij is ontvoerd geweest door aliens die in vier dimensies leven en daarom niets geven om de dood. Ze kunnen verderspoelen en weer teruggaan in de tijd zoveel ze willen.

Zo is het boek ook opgebouwd: Billy die heen en weer flitst tussen heden, verleden en toekomst. De titel van het boek verwijst naar het verleden: Slachthuis vijf is de plaats waar Billy met andere Amerikaanse krijgsgevangenen in Dresden verbleef ten tijde van het bombardement waarmee op één nacht tijd de stad met brandbommen werd verwoest.

(Notitie tussendoor: tijdens dit bombardement zouden er 135.000 doden zijn gevallen, “meer dan de bom op Hiroshima”, maar dit aantal lijkt schromelijk overdreven door de Duitse zijde en wordt fel tegengesproken door de geallieerden. Dit zorgde jarenlang voor controverse. Pas korte tijd geleden werd wetenschappelijk bewezen dat het aantal doden rond 30.000 lag. Zie HLN en Wikipedia voor het volledige verhaal.)

Door alle doden die Billy doorheen zijn leven heeft zien vallen, en doordat hij gelooft dat de dood geen betekenis heeft, doet hij over de dood heel laconiek. Elk sterfgeval in het boek – ontelbaar – wordt afgesloten met “Zo gaat dat”, waarbij je het schouderophalen bijna voelt. Doorheen het hele boek valt vooral de afstandelijkheid op, het sarcasme, blijkbaar de enige manier waarop de schrijver alles kon schrijven.

Alleen de kaarsen en de zeep waren van Duitse makelij. Ze vertoonden een spookachtige, opalen gelijkenis. De Engelsen konden het niet weten, maar de kaarsen en de zeep waren gemaakt van uitgesmolten vet van joden en zigeuners en flikkers en communisten en andere staatsvijanden. Zo gaat dat.
(p.89)

Kurt Vonnegut heeft het hoofdpersonage van dit boek gecreëerd om zijn eigen verhaal over de oorlog te kunnen vertellen. Het is daardoor geen ‘gewoon’ oorlogsverhaal geworden. Omdat het zo dun is, was het wel erg snel uit en is het niet blijven hangen. Jammer, want ik heb het gevoel dat Vonneguts boodschap bij mij niet is overgekomen.

** 2 sterren

Het proces – Kafka

Jozef K. wordt gearresteerd maar mag in afwachting van zijn proces wel vrij rondlopen. Het begin van een fascinerend verhaal over hoe K. zich een weg probeert de banen door de bureaucratie van de bizarre rechtswereld – tot het einde zich onverwacht aandient.

De zoveelste ‘klassieker’ die ik van m’n “must read” lijst kan schrappen… Die Kafka had een overmatige fantasie en een duidelijke hekel aan het rechtssysteem dat hier tot in het groteske wordt gekarikaturiseerd en voor alle beklaagden sowieso fataal afloopt, aangezien vrijspraak onmogelijk blijkt.