De vriendschap – Connie Palmen

Connie Palmen blijkt één van de grootste Nederlandse schrijfsters te zijn. Ik moet bekennen dat ik haar niet kende. De plaatselijke leeskring zou over een week samenkomen en ik accepteerde de uitdaging om dit boek op één week tijd uit te lezen (volledig in lijn met mijn ’52 books in 2012′ reading challenge op Goodreads trouwens). Dat ging zonder moeite want ze leest heel vlot.

Kit is het hoofdpersonage door wiens ogen je alles ziet en beleeft. Het boek bestaat uit drie delen: het eerste is haar kindertijd, als ze Ara ontmoet. In dat deel kon ik mezelf het best terugvinden. Het is ook iets ‘kinderlijker’ geschreven, d.w.z. kortere zinnen of meer leestekens, maar met ‘moeilijkere’ woorden die een tienjarige zeker niet gebruikt maar dat deed voor mij geen afbreuk aan de inleving. Het tweede en derde deel gaan logischerwijs over haar adolescentie en volwassenheid. Ara is de rode draad door Kits leven. Bij Ara kan Kit volledig zichzelf zijn, met Ara ervaart Kit een intimiteit die ze nooit eerder heeft en nooit nog zal ervaren, tot op het randje af van ‘lesbisch’.

Connie Palmen slaagt er direct in om mij in haar verhaal te trekken door gewoon meteen te beginnen - bam, en je bent vertrokken. Ik zag mezelf op die speelplaats staan, Ara in haar veel te warme, lange jas, zenuwachtige Kit… Dat Kit een allesverslindende boekenwurm was, droeg ook nog bij tot de personificatie, om nog maar te zwijgen van Old Shatterhand en Winnetou wiens blooedbroederschap zelfs een rol speelde.

Doorheen het verhaal – dat trouwens naar Connies blijkbaar goede gewoonte deels is gebaseerd op haar eigen belevenissen – zit – ook naar Connies blijkbaar goede gewoonte – een heleboel filosofie geweven. Naar het einde toe wordt dat enkel ‘erger’, met als hoogtepunt de lange brief van Kit aan Ara, die ik toch een bedroevend einde van het boek vond.

Ik ga het boek herlezen over een jaar of tien, misschien dat de filosofische inslag van het verhaal dan ook wat beter tot me doordringt.

4 sterren, voor het verhaal an sich.

Onderweg – Jack Kerouac

Het zijn de jaren vlak na de oorlog en Sal Paradise en zijn vrienden maken er een sport van om door Amerika te cruisen. Ze zijn jong, werkloos of student, verzot op vrouwen, ongeremd, zonder moraal; het leven ligt nog voor hen open maar ze weten niet waar naartoe. Dan maar van New York naar Denver naar San Francisco en terug, liftend of met de bus.

In het begin kon ik enkel denken (dat geef ik toe): wat een bende niksnutten bij elkaar!! Ze denken alles te weten, verkondigen zinloze boodschappen met een hoop moeilijke woorden erin die zijzelf nog het minst snappen, hebben een gat in hun hand zodat hun weinige geld altijd meteen op is aan drank en vrouwen… Ik voelde totaal geen binding met hen. Iemand die ze onderweg tegenkomen, beschrijft precies mijn gevoel tegenover hoofdpersonage Dean en de zijnen:

Je houdt met niemand rekening behalve jezelf, met die stomme kicks van je. Het enige waar jij aan denkt is wat er tussen je benen hangt en hoeveel plezier je aan anderen kunt beleven en daarna schuif je ze gewoon aan de kant. Dat niet alleen, je stelt je ook nog aan als een idioot. Het komt niet bij je op dat het leven een serieuze zaak is en dat er mensen zijn die proberen er wat goeds van te maken in plaats van maar een beetje de beest uit te hangen.

Door Kerouacs schrijfstijl lijkt het verhaal enorm autobiografisch. De zinnen stuiteren soms als kikkers zo duizelend door mijn hoofd, van hot naar her net zoals het leven van de personages zelf, met het nonchalante taalgebruik dat hen eigen is.
Je ziet alles door Sals ogen, maar eigenlijk is zijn beste vriend de gek Dean Moriarity het hoofdpersonage.

Dat moet je Kerouac wel nageven: zijn vermogen om sfeer te scheppen. Ik zat gewoon mee in die gedeukte auto, zweette even hard als de rest, mijn kleren verkreukeld, haren straight out of bed look, en dan die compleet geschifte Dean achter het stuur. (Die kerel kan volgens mij niet lang hebben geleefd, op die manier.)

Hun reis naar Mexico-City als het Beloofde Land is de laatste. Sal ondergaat een verandering, misschien wordt hij eindelijk volwassen, maar zijn zienswijze op het leven verandert. Je voelt dan ook dat zijn leven als rondtrekkende nietsnut bijna voorbij is. De nachtelijke scène in het oerwoud is voor mij daarom de mooiste.

Voor het eerst in mijn leven was het weer niet iets dat me aanraakte, streelde, afkoelde of deed zweten, maar iets waar ik in opging. De atmosfeer en ik werden één.

En verdorie, ik miste ze een beetje nadat het boek was dichtgeslagen, die bende niksnutten!

*** 3 sterren

De kattentafel – Michael Ondaatje

Mynah maakt als elfjarige in de jaren vijftig de overtocht van Sri Lanka naar Londen, op weg naar zijn moeder die daar al een aantal jaren woont. De tocht duurt drie weken, waarin Mynah zijn kindertijd van zich af schudt en kennismaakt met een heleboel interessante passagiers: een mysterieuze gevangene, een doof meisje, zijn knappe nichtje, een doodzieke ridder, een dame met duiven in haar jaszakken, de baron die eigenlijk een dief is, een kleermaker, enzovoorts.

De kattentafel was de naam voor de tafel die het verst van de kapiteinstafel stond, dus de minst belangrijke tafel aan boord. Maar wel met de meest interessante mensen, heel gewone mensen, die zich niet hoeven te verbergen achter het masker van hun status. Er zitten heel veel personages in dit boek vervat, best is dus dat je een lijstje bijhoudt tijdens het lezen, en op het eerste zicht lijkt de beschrijving van hen allemaal overbodig, want welke rol spelen ze eigenlijk in Mynah’s leven? Maar allemaal hebben ze op de één of andere manier mee gezorgd voor Mynah’s verdere ontwikkeling, zoals de personages die in je eigen leven passeren, de ene al met grotere invloed op jou dan de andere. Het leven zoals het is!

Waar ik het nut dan weer niet van inzag, waren de flashforwards. Mynah vertelt het verhaal als een terugblik, wanneer hij zelf al wat ouder is, zodat je als lezer ook leert over zijn leven na het schip. Het is echter niet nodig voor het verhaal van de passage zelf. Ik had soms het gevoel dat hij er véél meer mee had kunnen doen, er dieper op in had kunnen gaan, het minder autobiografisch had moeten schrijven (ook al beweert Ondaatje zélf dat het allemaal fictie is). Het autobiografisch karakter wordt hier en daar teniet gedaan door het zicht dat we krijgen op bijvoorbeeld het leven van mevrouw Lasqueti en dat van het dove meisje Asuntha.

Toch wist Ondaatje me van in het begin mee te krijgen met de een beetje mysterieuze, en tegelijk ‘saudade’ sfeer van het verhaal over de drie weken aan boord van de Oronsay. Daardoor heb ik verdergelezen. Het was of ik mee aan boord zat op sommige momenten, en dat vind ik belangrijk bij het lezen van een boek: dat ik mee onderdeel kan zijn van het verhaal.

Het is een boek van gemiste kansen, zoals één van mijn mede-leesclubbers zei, en ik moet hem voor een deel gelijk geven.

*** 3 sterren

Ondaatje schreef ook The English Patient, een boek dat ik bij deze op mijn to read lijst heb gezet.

De vanger in het graan – J.D. Salinger

* 8/10*