De kattentafel – Michael Ondaatje

Mynah maakt als elfjarige in de jaren vijftig de overtocht van Sri Lanka naar Londen, op weg naar zijn moeder die daar al een aantal jaren woont. De tocht duurt drie weken, waarin Mynah zijn kindertijd van zich af schudt en kennismaakt met een heleboel interessante passagiers: een mysterieuze gevangene, een doof meisje, zijn knappe nichtje, een doodzieke ridder, een dame met duiven in haar jaszakken, de baron die eigenlijk een dief is, een kleermaker, enzovoorts.

De kattentafel was de naam voor de tafel die het verst van de kapiteinstafel stond, dus de minst belangrijke tafel aan boord. Maar wel met de meest interessante mensen, heel gewone mensen, die zich niet hoeven te verbergen achter het masker van hun status. Er zitten heel veel personages in dit boek vervat, best is dus dat je een lijstje bijhoudt tijdens het lezen, en op het eerste zicht lijkt de beschrijving van hen allemaal overbodig, want welke rol spelen ze eigenlijk in Mynah’s leven? Maar allemaal hebben ze op de één of andere manier mee gezorgd voor Mynah’s verdere ontwikkeling, zoals de personages die in je eigen leven passeren, de ene al met grotere invloed op jou dan de andere. Het leven zoals het is!

Waar ik het nut dan weer niet van inzag, waren de flashforwards. Mynah vertelt het verhaal als een terugblik, wanneer hij zelf al wat ouder is, zodat je als lezer ook leert over zijn leven na het schip. Het is echter niet nodig voor het verhaal van de passage zelf. Ik had soms het gevoel dat hij er véél meer mee had kunnen doen, er dieper op in had kunnen gaan, het minder autobiografisch had moeten schrijven (ook al beweert Ondaatje zélf dat het allemaal fictie is). Het autobiografisch karakter wordt hier en daar teniet gedaan door het zicht dat we krijgen op bijvoorbeeld het leven van mevrouw Lasqueti en dat van het dove meisje Asuntha.

Toch wist Ondaatje me van in het begin mee te krijgen met de een beetje mysterieuze, en tegelijk ‘saudade’ sfeer van het verhaal over de drie weken aan boord van de Oronsay. Daardoor heb ik verdergelezen. Het was of ik mee aan boord zat op sommige momenten, en dat vind ik belangrijk bij het lezen van een boek: dat ik mee onderdeel kan zijn van het verhaal.

Het is een boek van gemiste kansen, zoals één van mijn mede-leesclubbers zei, en ik moet hem voor een deel gelijk geven.

*** 3 sterren

Ondaatje schreef ook The English Patient, een boek dat ik bij deze op mijn to read lijst heb gezet.

Tags:3sterren, Michael Ondaatje

Ik ben niet bang – Niccolò Ammaniti

(pas op, kan spoilers bevatten)

Michele is één van de zes kinderen uit een piepklein dorpje middenin een verlaten Italiaans landschap. Tijdens één van hun fietstochtjes ontdekken ze per toeval een vervallen huis achter een heuvel. Michele stuit daar op een hol in de grond, waar een klein jongetje van zijn eigen leeftijd ligt vastgebonden. Hij wil zijn ontdekking thuis delen maar beseft algauw dat het complot veel groter is dan hij ooit had kunnen dromen. Eén ding staat vast: met het beeld van zijn idool Tiger Jack voor ogen moet hij dat jongetje redden vóór ze hem vermoorden, ook al gaat zijn vader dan boos zijn en is hij bang voor de gemene Felice.

Het hele verhaal wordt verteld vanuit ik-persoon Michele die 22 jaar later terugkijkt op die aangrijpende gebeurtenissen uit zijn kindertijd. Ondanks die verwijzingen, wordt het hele relaas verteld vanuit de ogen van zijn 9-jarige ik, en daardoor komt de lezer ook nooit expliciet te weten waarom de dorpelingen het rijke jongetje hebben ontvoerd. Ik snap dus ook niet goed waarom Ammaniti duidelijk laat uitschijnen dat het de volwassen Michele is die zijn verhaal vertelt, terwijl hij daar zoveel méér mee had kunnen doen zoals verder ingaan op het waarom, en hoe het is afgelopen met het gehuchtje en zijn inwoners. Wat motiveert mensen, die er op het eerste zicht zo braaf en goed uitzien, die uw eigen ouders en buren zouden kunnen zijn, in godsnaam om een onschuldig kind te ontvoeren, te mishandelen en te willen vermoorden?

Ik heb met ingehouden adem liggen lezen, dit boek kon niet rap genoeg uit zijn. Het einde is min of meer open, al kan je wel raden dat de redding nabij is.

**** 4 sterren

Alweer een hartverscheurend meesterwerk van mijn nieuwe favoriete schrijver!

 

Tags:4sterren, Niccolò Ammaniti

Lipstick jungle – Candace Bushnell

De drie hoofdpersonages zijn beste vriendinnen en alledrie succesvolle carrièrevrouwen. Eén gaat scheiden omdat haar (huis)man er niet mee om kan dat ze nooit thuis is, een ander houdt er een toyboy op na en de derde is de eeuwige single.

Ik had ’t moeten weten dat dit boek boordevol clichés zou zitten. Ik weet eigenlijk niet waarom ik het niet na één hoofdstuk al heb opzijgelegd maar het braaf tot het einde heb volgehouden. Bushnell pleit duidelijk vóór carrièrevrouwen en tégen het stereotype van de brave huisvrouw en de carrièreman; ze draait de rollen om en doet dat met volle overtuiging. Een beetje té enthousiast zelfs, want op den duur kwam het mijn oren uit en kreeg ik echt een degout van die vrouwen die alles opofferenden voor hun job. (Ik heb evengoed een degout aan dat soort mannen, dus mijn degout is niet specifiek tegen het vrouwelijk geslacht gericht.) Juist door haar vuur heeft ze het clichébeeld van de carrièremens voor mij versterkt.

Wat me het méést stoorde aan het hele boek… was de manier waarop Bushnell heeft geprobeerd om haar schrijven te verheffen tot iets wat méér dan ‘gewoon’ chicklit moest worden. Ze springt vooruit in de toekomst en vertelt vervolgens met flashbacks over het gebeurde. En dit niet één keer, maar continu. Het geeft geen meerwaarde aan het verhaal, integendeel, het brengt de tijdslijn en de lezer in de war. Ik verwacht mij aan hapklare chicklit, is gelijk aan iets waarbij ik niet moet nadenken.
Zo zat ik ergens in de tweede helft te lezen en drong het pas na 10 bladzijden tot me door dat ik niet weer gewoon een sprong in de toekomst had gemaakt maar effectief een half boek had overgeslagen. En ik kon het verhaal nog perfect volgen. Om maar te zeggen dat er eigenlijk niet veel gebeurt én dat die tijdssprongen voor niks of niemand goed zijn.

* 1 ster

De schrijfster van Sex and the city heeft me teleurgesteld, maar misschien dat de tv-serie van het boek beter is?

Tags:1ster, Candace Bushnell

De God van Kleine Dingen – Arundhati Roy

Achterflap:

Estha en zijn tweelingzus Rahel komen ter wereld in het paradijselijke Zuid-Indiase Kerala. Ze groeien op in het ouderlijk huis van hun mooie en mysterieuze moeder Ammu, dat zij delen met hun gedesillusioneerde grootvader, hun eigenzinnige grootmoeder, een oudtante die rouwt om haar verloren liefde voor een jezuïetenpater, en hun veelbelovende oom Chacko. De familie is ondernemend en welvarend, en de tweeling groeit voorspoedig op. Maar dan is er de Verschrikking, het rampzalige voorval waardoor Estha en Rahel, nauwelijks zeven jaar oud, in een noodlottige stroomversnelling terechtkomen en elkaar voor jaren uit het oog verliezen. Het is deze tragedie die de familie als een lange slagschaduw blijft achtervolgen.

In het boek staan de gebeurtenissen uit het verleden centraal als flashbacks, die niet chronologisch worden weergegeven zodat het telkens even nadenken is voor je ze op de tijdlijn van het verhaal kan plaatsen.
In de toekomst keert Rahel terug naar haar geboortedorp en zien we hoe ze wordt aangetrokken door de stilte van haar broer.
Stapje voor stapje, hoofdstuk per hoofdstuk, komen we dichter en dichter bij de ontrafeling van het geheim dat ze al die jaren met zich mee hebben gedragen. Je wordt als het ware meegesleurd door de stroom van gebeurtenissen.

Het enige waar ik over struikelde waren de een beetje vreemde vergelijkingen in haar vaak te lyrische taalgebruik. De schrijfster gebruikt ook graag hoofdletters om belangrijke woorden te benadrukken, zoals ook de titel van het boek al aantoont.
De betekenis van die titel was voor mij niet heel duidelijk maar verwijst naar de kasteloze timmerman die een grote rol heeft gespeeld in het leven van de tweeling en hun moeder, die allerlei moois kan maken, grote en kleine dingen.

Je moet echt aandacht besteden aan dit boek, niet enkel aan het verhaal maar ook aan de afzonderlijke woordgroepen, anders loop je de kleine pareltjes mis. Het verhaal zelf blijft je ook bij, dat het verschrikkelijk zou eindigen stond natuurlijk van in het begin vast, daar word je ook meer dan 200 pagina’s lang op voorbereid.

De schrijfster wordt niet graag vergeleken met Rushdie, maar daar hoeft ze wat mij betreft geen schrik voor te hebben want hun schrijfstijl en manier van vertellen verschilt hemelsbreed.

4*

Tags:4*, Arundhati Roy, familie, India, liefde, tweeling

De Middernachtskinderen – Salman Rushdie

Saleem wordt om middernacht geboren, op het exacte moment dat ook de spiksplinternieuwe staat India wordt geboren. Net als alle andere duizendeneen kinderen die die nacht tussen middernacht en één uur zijn geboren, beschikt hij over een bijzondere gave, de sterkste van allemaal: hij kan gedachten lezen. De eerste jaren van Saleems leven verlopen voorspoedig maar als hij zijn gave verruilt voor een sterk reukorgaan dat meer ruikt dan enkel fysische dingen, gaat het met hem bergaf.

Het verhaal wordt verteld door Saleem zelf, we volgen hem doorheen zijn ganse leven, van lelijk kind en leider van de telepathische Middernachtsconferentie in de gegoede wijken van Bombay, via de oorlog in Pakistan zonder geheugen maar met een reukorgaan van formaat, tot gecastreerde vader opnieuw in Bombay maar dit keer in de sloppenwijken. Hij maakt regelmatig toespelingen op de nog te vertellen toekomst. Tijdens het schrijven voelt hij z’n einde naderen als een sneltrein die op het eindstation af dendert en zo schrijft hij ook, hoewel hij uitgebreid de tijd neemt om tot in de kleinste details te treden. Er komen veel fantastische elementen aan bod: djinns, tovenaars, geheime krachten, een levend woud, noem maar op.

De manier waarop Rushdie speelt met personages, karakters, plaatsen, verhaalwendingen, zinsconstructies - ik kende het al van zijn beroemde ‘Duivelsverzen’ - het is even wennen maar ik hou ervan om meegenomen te worden op die vlucht van alinea’s en pagina’s die bijna zonder onderbreking aan mekaar zijn geweven. Zijn schrijfstijl doet denken aan een onstuitbare gedachtestroom met woorden en zinnen tegelijk uit zijn pen op het papier gestort. Alsof hij zomaar schrijft wat hij denkt, schijnbaar zonder er uren over te piekeren of aan te sleutelen. Zonder bij te schaven, want zijn woordgebruik en het spel van namen is iets waar iedere schrijver jaloers op moet zijn.

Het is een dik boek, en bovendien wordt doorheen het verhaal regelmatig een stukje geschiedenis van India geweven want daar draait het natuurlijk om, en op het einde wordt het een beetje langdradig en ongeloofwaardig, maar je leert heel veel bij over dat deel van de wereld, en als je de tijd en het geduld hebt - mij heeft het twee maanden en regelmatig afwisseling met andere boeken gekost - om door te lezen tot op het einde dan is het je inspanning meer dan waard.

*7/10*

Tags:*7/10*, India, Salman Rushdie

Misha – Misha Defonseca

In dit waargebeurde verhaal worden we door de zevenjarige Misha meegenomen op haar wonderbaarlijke avonturen door de wouden van België, Duitsland, Polen Oekraïne, en verder. Aan het begin van WO II worden haar ouders, die joden zijn, gedeporteerd en zij vlucht weg uit haar pleeggezin met maar één ding voor ogen: haar moeder terugvinden, die “in het oosten” zou zijn. Ze moet overleven op voedsel dat ze steelt uit boerderijen, vlees van karkassen, wormen, planten, bladeren, en grotendeels haar eigen wilskracht. Onderweg sluit ze vriendschap met wolven, komt ze in aanraking met de gruwelijkheden van de oorlog en kan ze uiteindelijk terugkeren naar haar oude thuis, Brussel.

Aan het einde van het boek vond ik het jammer dat er zo snel over Misha’s leven werd gegaan eenmaal haar kindertijd achter de rug was. Ik had er gerust meer over willen weten. Ook blijft Misha, die dit boek pas recent schreef, heel oppervlakkig over hoe ze alles wat ze toen heeft meegemaakt, nu ziet. Ze focust zich namelijk de hele tijd op hoe ze het toen meemaakte, wat ze toen voelde en deed. Al is het natuurlijk duidelijk dat ze nooit echt zal aarden in de ‘mensenwereld’ en in haar hart altijd een klein beetje wolf zal blijven.

Maar het boek heeft mijn verwachtingen overtroffen omdat mijn verwachtingen nu eenmaal niet erg hoog waren. De schrijfstijl is eenvoudig en recht voor de raap, een literair hoogstandje is ‘t zeker niet, maar het geeft je een totaal ander gezichtspunt op de gruwelijkheden van WO II, wat het toch een aanrader maakt.

*7/10*

Tags:*7/10*, Misha Defonseca, nazi, Tweede Wereldoorlog, wolven

Mevrouw Verona daalt de heuvel af – Dimitri Verhulst

Mevrouw Verona heeft het laatste blok hout van de voorraad die wijlen haar echtgenoot meneer Pottenbakker voor haar heeft gekapt, op het vuur gelegd en daalt nu de heuvel af naar het dorp. Het heeft gesneeuwd en als lezer word je meteen ingelicht dat ze niet van plan is om terug te keren, maar om te sterven. Dimitri Verhulst vertelt over haar leven, haar liefde, het gemis en haar naderende dood, en over het leven in het dorp, dat stilletjesaan aan het uitsterven is. De soms platvloerse hilariteit die ik na De helaasheid der dingen verwachtte, is in deze novelle nergens te bekennen.

Op de eerste pagina van het boek werd ik al verplicht een knop om te draaien. Ik ben intussen nog steeds bezig in De Middernachtskinderen waar Rushdie schrijft alsof de woorden, zinnen en alinea’s moeiteloos uit zijn pen komen vloeien, een gedachtestroom waar geen houden aan is, en dit is een groot contrast met de schrijfstijl van Dimitri Verhulst, die ik in het begin als stijf, stroef en overdreven archaïsch beschouwde.

Gaandeweg bedacht ik dat hij wel enorm veel moeite moet hebben gedaan om zijn woorden, zinnen  en alinea’s uit zijn pen te krijgen, daar zit tijd en inspanning in, veel inspanning, en zelfs wat poezië. Het past bovendien bij de serene, rustige sfeer van het boek. Toch vind ik het ergens tragisch en het leven van Mevrouw Verona schrikt me af: als jonge weduwe helemaal alleen achterblijven, niet iedereen zou er zo mee om kunnen gaan als zij.

Het boek is een onverwacht pareltje, als je jezelf toestaat om er bij stil te blijven staan en het even te laten hangen.

Tot slot een kleine passage, één van de velen die is blijven hangen.

Wie een huis koopt voor het leven en gelukkig is, moet erop bedacht zijn dat vroeg of laat toch ook het ongeluk de kop opsteekt. In de vorm van ziekte, van ouderdom, om het even. Dus zeker, de vraag die men zich bij de aankoop van een huis moet stellen is: “Kan ik hier tevens ongelukkig zijn?” En hij [Meneer Pottenbakker] meende wel dat dit landschap zijn melancholische buien beter kon opvangen dan welk ander landschap ook. Zij werden zeldzamer, die buien, misschien omdat ze beter pasten bij een zekere jeugdigheid die hij stilaan niet meer bezat, maar hij hield er toch maar liever rekening mee. Een sprong in het duister, om te mogen vallen in het licht. “We kopen het!”, en ze vreeën de lege kamer vol holle klanken, waarna ze de kreuken uit hun kleren streken en naar de notaris reden.

*8/10*

Tags:*8/10*, Dimitri Verhulst