Mijn zusje Emma – Elizabeth Flock

Ik ben helemaal ondersteboven van dit boek. Wat afschuwelijk allemaal. Toen ik het boek van de plank in de bibliotheek oppakte, dacht ik nog: bah, dat ziet er weer zo’n voorspelbaar kindermishandelingsboek uit – met van die algemene lokzinnetjes op de cover als “Een geweldig boek, dat je al snel niet meer loslaat. Lees dit boek, je zult er geen spijt van krijgen.”
En op zich is het dat ook, als ik er nu op terugkijk, want het bevat de typische elementen. Alleen zat ik zo opgesloten in Carries wereldje dat ik niet verder kon zien dan wat zij zag, zodat ik de waarheid pas doorhad op het moment dat de schellen van háár ogen vielen.

Anyways. De spoilers heb ik witgemaakt, zodat je zelf kan bepalen of je het wil weten of niet – daartoe kan je eenvoudigweg de tekst selecteren.

Het verhaal speelt zich af in het nabije verleden – een jaartal wordt niet gespecifieerd maar door de manier waarop mannen de baas spelen over vrouwen en het nog heel normaal is om kinderen een flink pak slaag te geven of fysiek werk te laten doen, moet het toch minstens enkele decennia geleden geweest zijn.
Carrie, het hoofdpersonage, en haar jongere zusje Emma hebben nog niet lang geleden hun aanbeden papa verloren en moeten nu met lede ogen aanzien hoe hun moeder is hertrouwd met bullebak Richard.
In die tijd was het niet ongewoon dat vrouwen hun school niet afmaakten en zodoende geen stiel leerden; zij waren volledig afhankelijk van een man om geld in het laatje te brengen. Zo ging dat. Waar Richard zich tijdens zijn tirades eerst voornamelijk tegen zijn vrouw richtte, begint hij ook steeds vaker de kinderen te betrekken bij het geweld. Carrie heeft het gevoel dat ze als grote zus verplicht is om Emma te beschermen, maar Emma is zoveel dapperder dan zij. Op een dag besluiten ze weg te lopen, want hun ouders willen verhuizen, weg uit hun vertrouwde dorp, om elders een nieuwe leven te beginnen, maar dat betekent alles en iedereen achterlaten wat ze ooit hebben gekend.
Wanneer Richard hen nog geen dag later weet te onderscheppen en de meisjes met kettingen vastmaakt aan een paal in de achtertuin, onder de zinderende zomerzon, weet je al dat er geen happy end beschoren is voor dit verhaal. Het bezoek van grootmoeder Omi en tante Lillibit benadrukt hun trieste lot enkel: zij vinden dat een vrouw haar man niet moet uitdagen maar ten allen tijde gehoorzamen. Hij zou toch wel een reden hebben om hen af te ranselen zeker?
Wanneer Richard zijn nieuwe job kwijtraakt en bovendien betrapt wordt op stelen, loopt alles afschuwelijk hard uit de hand.

Dat is iets wat mij fel tegen de borst stuitte bij het lezen van dit boek: dat iedereen het maar normaal vindt hoe die man zijn vrouw en kinderen afranselt. Op een paar mensen na, die zich het lot van de kinderen wel aantrekken maar niet genoeg om effectief in te grijpen, houdt iedereen zich potdoof en stekeblind.
Meer nog: de moeder zélf vindt dat haar dochters zich maar moeten gedragen. Haar zelfhaat en de haat voor haar kinderen, van wie ze koste wat het kost geen ‘verwende nesten’ wil maken – er zijn mensen die geen kinderen zouden mogen krijgen, en zij is zo iemand. Ik vond het vreselijk om te lezen hoe een moeder haar kind niet eens een knuffel wou geven, of wou troosten, of haar wonden verzorgen.
Natuurlijk, doorheen de herinneringen van Carrie lees je af wat een zwaar leven haar moeder heeft, met een man die haar bedroog, een man die haar slaat, een moeder die het altijd beter weet en haar ‘zieke’ zus voortrok, kinderen die de hele situatie er niet bepaald beter op maken… Dan snap je ergens wel waar al die bitterheid vandaan komt, maar toch, een kind is en blijft een onschuldig wezen en hoewel ik totaal geen moedergevoelens heb, kan ik me gewoon niet voorstellen dat ik een kind van acht zo zou (laten) behandelen.

Het einde komt onverwacht en toch ook weer niet, want je wéét dat er iets gaat gebeuren; het verhaal stevent op een geleidelijke snelheid op het onvermijdelijke einde af.

Doordat alles vanuit Carries standpunt wordt verteld, raak je er als lezer nog feller bij betrokken. Ze blockt bepaalde herinneringen uit – wat je als lezer pas beseft wanneer achterin de waarheid aan het licht komt: Emma bestaat helemaal niet en is een product van Carries fantasie, of eerder Carries tweede ik, ontstaan toen Carrie getuige was van de onbarmhartige moord op haar vader. Emma is degene die de échte klappen opvangt, die door Richard wordt uitgekozen om mee te gaan naar de slaapkamer als mama niet in de buurt is. Emma is de dappere. En Carrie staat klaar om haar te troosten en te verzorgen. Maar eigenlijk is het dus Carrie die alles moet doorstaan, en geen enkel kind zou dat alleen kunnen. Ze wordt gepest op school omdat ze met haar onzichtbare zus praat, en snapt zelf niet waarom, waardoor ze in gemene vechtpartijen terechtkomt want Emma laat zich niet zomaar doen. Ik zou nog wel even kunnen doorgaan over alles wat er in dit boek is gebeurd en eigenlijk zou ik het opnieuw moeten lezen, om alles écht goed tot me door te laten dringen.

4 sterren, omwille van de rauwheid van het verhaal, de harde realiteit, en de verschrikking die er in een mens kan schuilgaan.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s