De oorlog van het einde van de wereld – Mario Vargas Llosa

Lange tijd dacht ik: hoe kan iemand in godsnaam 700 bladzijden schrijven over een oorlog van een paar weken? Wat is dit – een oudere versie van Game of Thrones? Awel ja. Als je het ergens mee moet vergelijken, dan wel daarmee, alleen blijft het bij één boek en is de oorlog om Canudos één van de grootste massamoorden uit de Braziliaanse geschiedenis, waarbij een paar tienduizend doden vielen. Het is Mario Vargas Llosa die dit voorval opdiept uit de geschiedenisboeken, uitvergroot in al zijn details en op die manier redt van de vergetelheid waarin het rond de wisseling van de 19e naar de 20e eeuw anders misschien zou weggezonken zijn.

In dit epos lees je hoe droogte het land in zijn greep houdt, hoe heelder dorpen uitsterven, geteisterd door hongersnood en bendes en de plaatselijke politie die de bendes probeert op te sporen en onderweg al eens wat dorpelingen durft wegmaaien die in de weg lopen. Net op dat moment verschijnt De Raadgever, die predikt over Onze Lieve Heer en het heerlijke hiernamaals, die zondaars op de knieën doet vallen en wanhopige mensen weer hoop geeft. Hij trekt van dorp naar dorp, door het verdorde landschap, met steeds meer volgelingen in zijn kielzog.
In de steden ontstaat ongerustheid wanneer men hoort over deze raadselachtige man in zijn purperen toga die een eigen dorp heeft gesticht in de bergen, die anarchie predikt en de nog piepjonge republiek met zijn vrijzinnige ideeën aan het wankelen dreigt te brengen.

Vier militaire expedities, de volgende groter en zwaarder bewapend dan de voorgaande, trekken naar de vlakte van Canudos om korte metten te maken met de steeds verder uitdijende gemeenschap, maar enkel de laatste slaagt erin de mensen binnen de muren van hun spiksplinternieuwe stad te drijven en zo begint een dagenlange belegering. Van kleine kinderen tot oude mensen: ieder vecht tot z’n allerlaatste adem.
Slechts een handjevol mensen overleeft de massamoord die volgt na de overwinning op het dorp, waaronder ‘de bijziende journalist’ die verder niet bij naam wordt genoemd maar gedurende de hele strijd zowat op de eerste rij zat, hoewel zonder bril, en zijn grote liefde vond in de ruïnes van de geteisterde stad. Dankzij dit koddige personage, dat ondanks het feit dat niemand – en de lezer evenmin – zijn overlevingskansen erg hoog inschatte, de zware voettochten en de gevechten en de bombardementen overleefde, besefte ik dat er ook heel wat humor in het boek zat. Misschien voornamelijk honende spot, bij momenten, want weten de hoge pieten in de stad het niet altijd het best voor de arme arbeider op het platteland, en had dit nu echt allemaal zo moeten lopen? Je kan de geschiedenis niet veranderen, maar je mag hem ook nooit vergeten.

Dit boek stond al héél lang in mijn te lezen kast en ik heb enkele jaren geleden reeds een eerste poging ondernomen maar ben toen na een paar tientallen bladzijden al gestrand. Het is dan ook wennen aan het ritme en de manier van vertellen van het boek: het verhaal komt nooit echt ‘op gang’ zoals je zou verwachten van een verhaal dat uiteindelijke een regelrecht oorlogsverslag is. Maar niet de strijd en het oorlog voeren zelf speelt de hoofdrol; wél de mensen die erbij betrokken zijn, hun achtergrond, hun handelingen, hun dromen. Daardoor zit er weinig vaart in het verhaal, dat is waar, maar dat is dan ook niet het belangrijkste.
De schrijver lijkt een voorliefde te hebben voor een hele optocht aan hoofdpersonages – ik ben er nog altijd niet uit wie nu het belangrijkste is in het hele verhaal – waardoor ik vrij snel ben begonnen met het bijhouden van de namen op een post-it voorin het boek. Dat kwam nogal van pas want doorheen het verloop van het verhaal wordt er plotseling meer uitleg verschaft over de achtergrond van die of die volgeling van De Raadgever. (Slim gezien of toeval: er zaten nogal wat ex-bendeleden en hun leiders bij die hun verleden van plunderingen, verkrachtingen en geweld achterlieten en die tijdens de oorlog het felst voor hun geloof en hun Heer en hun stad vochten.) Op een bepaald moment stopt de toestroom aan personages wel; uiteindelijk zijn er een stuk of vijftien echt belangrijk, die telkens weer aan het woord komen en door wiens ogen we alles meevolgen, binnen of buiten de gemeenschap.

Lees dit boek. Laat je meeslepen op een avontuur vol gruwel, menslievendheid, hoop, duisternis, fatalisme en liefde.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s